Rapport over de inrichting en de werking van de beleidscyclus
Conclusies en aanbevelingen uit het rapport
De Rekenkamercommissie van de gemeente Someren heeft een rapport uitgebracht over de inhoud, werking en de effecten van de van de beleidscyclus. Met de term beleidscyclus wordt de jaarlijks terugkerende reeks documenten aangeduid waarin de raad aangeeft wat het op diverse beleidsterreinen wil bereiken, het college over de uitvoering daarvan rapporteert en verantwoording aflegt aan de raad. Het betreft met name de begroting, tussenrapportages, de voor- en najaarsnota en de jaarrekening .
De Rekenkamercommissie heeft vastgesteld dat de beleidscyclus, zoals die in de gemeente Someren wordt gehanteerd, niet geheel voldoet aan de wettelijke eisen. Met name aan het voorschrift dat de indeling van begroting en jaarrekening gelijk moeten zijn, wordt op dit moment nog niet voldaan. Bovendien is in de begroting geen paragraaf over de rechtmatigheid opgenomen.
Vervolgens wordt in het rapport geconcludeerd dat de beleidscyclus de gemeenteraad in de dagelijkse praktijk onvoldoende in staat stelt zijn kaderstellende en controlerende taak naar behoren uit te voeren. De voornaamste redenen daarvoor zijn het verschil tussen de opzet van de begroting en de jaarrekening en de keuze voor programmakaarten die voor de gemeenteraad te veel details bieden. De introductie daarvan biedt weliswaar mogelijkheden voor de raad om die taken op een goede manier in te vullen, maar omdat de raad op hoofdlijnen dient te sturen en bij te sturen, moeten de kaarten meer op hoofdlijnen van beleid worden opgesteld en daarover dan ook informatie geven. Nu dat minder het geval is, is niet voldoende helder waar de rol van de gemeenteraad begint en waar deze eindigt, waardoor de raad in de verleiding wordt gebracht zich bezig te houden met het 'hoe' in plaats van met het 'wat' .
De gemeenteraad moet het beleidskader niet alleen op een hoger abstractieniveau formuleren, maar ook de door hem gewenste maatschappelijke effecten van (nieuw) beleid scherper benoemen, daaraan prestatie-indicatoren koppelen en aangeven wanneer prestaties als 'voldoende' worden aangemerkt. De raad kan zijn controlerende functie nog verbeteren door ook informatie te wensen over het verloop van interne onderzoeken en de uitkomsten daarvan.
Aanleiding voor het onderzoek
De Rekenkamercommissie vond dit onderzoek gewenst omdat sinds de invoering van het duale stelsel de belangrijkste taak van de gemeenteraad is te controleren of de door hem vastgestelde beleidsplannen ook op de afgesproken manier worden uitgevoerd. Daarvoor is wel nodig dat de gemeenteraad heldere kaders voor de uitvoering door het college stelt en goed inzicht krijgt in de realisatie van de plannen zodat hij, waar nodig, kan bijsturen.
De cyclus is daarmee van wezenlijk belang voor het functioneren van de lokale democratie. Als de beleidscyclus waarin de beleidskaders zijn vastgelegd niet op orde is, kan de gemeenteraad zijn belangrijkste taak niet naar behoren uitvoeren.
In het onderzoek is gekeken of de beleidscyclus inderdaad een voldoende basis biedt voor een goede invulling van de rollen van gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders en zijn waar nodig aanbevelingen gedaan om de kwaliteit van de beleidscyclus te verbeteren. Het onderzoek is tegelijkertijd ook in de gemeente Deurne uitgevoerd.