Ontwikkeling regionaal bedrijventerrein Helmond en Someren

De Peelregio staat bekend om haar sterke gemeenschapszin, ondernemerschap en landschappelijke kwaliteit. Tegelijkertijd kent de subregio ook uitdagingen zoals vergrijzing, beperkte werkgelegenheid voor jongeren, en versnipperde economische structuur. Daarnaast ligt de Peel in de MRE, een regio die door de positie als drijvende kracht achter de Nederlandse kennis economie, midden in een schaalsprong zit.  Tegen deze achtergrond is het ontwikkelen van een regionaal bedrijventerrein een strategische keuze. Het terrein kan niet alleen bijdragen aan economische versterking van de hele Peel, maar ook fungeren als motor voor duurzame werkgelegenheid, regionale samenwerking en toekomstgerichte ruimtelijke ordening. De Peelgemeenten, provincie, SGE en waterschap hebben zo’n 12 potentiële locaties onderzocht. De keuze is gevallen op de locatie Lungendonk-Varenschut.

Wanneer gaat voor het eerst iets gebeuren op deze locatie?

Dat kan nog een aantal jaren duren, mede afhankelijk van de procedure voor het opstellen van een milieueffectrapportage, het ontwerp van het terrein en het vaststellen van het bestemmingsplan. De grond moet grotendeels nog worden gekocht door de gemeenten en er moet nog bouwrijp worden gemaakt. Je bent gauw 6 jaar verder voordat dat het zover is, dus voor 2030 vinden er nog geen werkzaamheden plaats.

Wat voor bedrijven komen hier?

De verwachting is dat hier een mix zal komen van bedrijven, een zogenaamd gemengd bedrijventerrein. In dit geval gaat het om meer grootschalige bedrijvigheid. Later zal blijken welke bedrijven zich concreet gaan vestigen. Dat is nu nog niet bekend. Voor een belangrijk deel zullen dat bestaande bedrijven uit de regio zijn, die niet verder kunnen groeien op hun huidige plek.

Vestiging van voorkeursrecht

In de zoektocht door de Peelgemeenten naar een geschikte locatie voor het Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost, is in september 2023 door de colleges van Someren en Helmond het voorkeursrecht gevestigd op de locatie Lungendonk – Varenschut. Dit is later door de gemeenteraad van Someren bekrachtig en daardoor op 14 december 2026 in werking getreden voor een periode van drie jaar. Het Somerense aandeel is daarna door de gemeenteraad daarbij met ongeveer de helft verkleind. Hoofdzakelijk om tegemoet te komen aan levende bezwaren bij inwoners van Someren, voornamelijk omdat de beoogde omvang van 150 hectare als niet passend bij de schaal van Someren wordt ervaren. Het voorkeursrecht op het gebied ten westen van de weg Lungendonk is komen te vervallen. Dit besluit is op 8 februari 2024 in werking getreden.

Deze wet geeft overheden de mogelijkheid om een betere positie – en dus meer grip – op de grondmarkt te krijgen en voor de gemeente ongewenste ontwikkelingen te voorkomen. Dus om te voorkomen dat bijvoorbeeld een projectontwikkelaar de ontwikkeling blokkeert of de prijs onnodig opdrijft. De Wet voorkeursrecht gemeenten verplicht eigenaren om een perceel waarop een voorkeursrecht is gevestigd, bij verkoop eerst aan de overheid aan te bieden. Dit betekent dat eigenaren hun grond niet zomaar mogen verkopen, maar het eerst aan de gemeente moeten aanbieden. De gemeente heeft dus een recht van eerste koop. Voorkeursrecht betekent dus niet dat grondeigenaren moeten verkopen. Het feit dat er een voorkeursrecht is gevestigd, wil ook niet zeggen dat de gemeente uiteindelijk de grond zal kopen. De grondeigenaar beslist in eerste instantie zelf of de grond wel of niet wordt verkocht.

Gemeenschappelijke regeling

In eerste instantie hebben de zes gemeenten een convenant gesloten om samen te werken in de zoektocht naar een locatie en de oprichting van een projectorganisatie. Een vervolgstap in de samenwerking is gezet door een procedure op te starten voor het oprichten van een zogenaamde Gemeenschappelijke regeling. Dat is een (overheids)organisatie die de ontwikkeling van dit regionaal bedrijventerrein gaat realiseren. In de zomer van 2025 is deze procedure opgestart en dit heeft geleid tot een toestemming van alle zes gemeenteraden. Het daadwerkelijk oprichten van een gemeenschappelijke regeling nog voor de gemeenteraadsverkiezingen en wijzigingen in coalities bleek te ambitieus te zijn waardoor vertraging is ontstaan.

Kaders

Door de betrokken gemeenteraden zijn kaders gesteld aan de verdere uitwerking van het terrein. Allereerst is een financieel positieve of neutrale grondexploitatie als voorwaarde gesteld. Daarnaast zijn een aantal ruimtelijke eisen gesteld: 

  • Focus op grootschalige Brainport‑gerelateerde productiebedrijven en ontwikkeling van een energieneutraal terrein met lokale opwek, opslag en uitwisseling van energie.
  • Een robuuste landschappelijke en cultuurhistorische inpassing en onderzoek naar leefbaarheidseffecten.
  • Huisvesting van arbeidsmigranten
  • De verkeersstructuur sluit aan op de A67, voorkomt sluipverkeer door Lierop en houdt rekening met de zuidelijke ontsluiting van Helmond.
  • Het plan wordt afgestemd op Varenschut Noord, 

Tot slot is de voorwaarde gesteld om de governance efficiënt en slaagvaardig in te richten en transparante communicatie met de omgeving.

Financiële haalbaarheid

Er gaat nog jaren aan planologische voorbereiding aan vooraf. Het is een enorm groot terrein dat in verschillende fasen ontwikkeld en aangelegd wordt. Tijdens de vertraging is de grondexploitatie (de financiële onderbouwing van het project) opnieuw doorgerekend. Uit het onderzoek blijkt dat door de gestegen rente, oplopende kosten en netcongestie de financiële haalbaarheid onder druk staat. Bovendien is de netcongestie, dat is het elektriciteitstekort doordat we steeds meer stroom gebruiken, een groot risico. Uit deze actualisatie blijkt dat het project op dit moment niet voldoet aan de financiële voorwaarden die eerder door de gemeenteraden zijn vastgesteld. Omdat het project financieel niet sluitend is, kunnen de gemeenten op dit moment geen definitieve samenwerking (gemeenschappelijke regeling) aangaan.

Waar staan we?

De gemeenten hebben de ruimte en de bereidheid om bij te dragen aan de ontwikkeling van de regio, maar kunnen dit op basis van de nieuwe inzichten niet alleen. Omdat de financiële mogelijkheden van de gemeenten beperkt zijn voor deze omvangrijk opgave, roepen de gemeenten nu de hulp in van de Metropoolregio Eindhoven. Bijdragen van de hogere overheden zijn onmisbaar. De gemeenten willen met de MRE onderzoeken op welke wijze het bedrijventerrein financieel robuust kan worden gemaakt. Tegelijkertijd zijn er ook afspraken nodig met hogere overheden over het dekken van de maatregelen voor een goede inpassing van het RBT in de omgeving. De uitkomsten van het gesprek met de MRE is voor de zes gemeenten van groot belang om de volgende stappen van het RBT te kunnen bepalen.

Hoe verder?

Op dit moment verandert er eigenlijk nog niets. De zes gemeenten kunnen op dit moment geen definitieve afspraken maken en geen besluiten nemen. De voorbereiding gaat wel door, maar in een lagere versnelling. Er komt eerst extra onderzoek en pas daarna kunnen eventuele vervolgstappen worden gezet. 

Contactgegevens

Heeft u vragen of opmerkingen? Dan kunt u contact opnemen met:

Roelie Morskate
r.morskate@someren.nl
Tel: (0493) 494 888

Officiële documenten

Stukken zoals gepubliceerd in het gemeenteblad:

Stukken voor de raadsvergadering van 11 september 2025

Stukken over de GR:
Stukken over de kaders:

Stukken voor de raadsvergadering van 29 januari 2026

Stukken over de GR: 

WOO-verzoeken

Overige WOO-documenten (ZIP-bestand)

Download het ZIP-bestand (zip, 148.256 kB) 

(Klik op het linkje, de download gaat dan vanzelf. Kijk in uw documten bij 'downloads' en open het ZIP-bestand. Alle bestanden verschijnen hier vervolgens.)